0
0
Nanawagan si Sen. Panfilo “Ping” Lacson ng mas masusing pagsusuri kaugnay ng paggamit ng aliases sa confidential funds. Para kay Lacson, mahalagang matiyak ng Commission on Audit (COA) na may tunay na tao sa likod ng bawat pangalan o code name na lumilitaw sa mga dokumento.
Naging sentro ang usapin habang sinusuri ang paggamit at liquidation ng confidential funds. Sa mga pagdinig, lumitaw ang mga tanong kung paano mabeberipika ng auditors ang pagkakakilanlan ng mga recipient kapag alias o code name ang nakalagay sa records.
Gayunpaman, mahalagang tandaan na ang confidential funds ay public funds pa rin. Kaya naman, kahit sensitibo ang ilang detalye, kailangan pa ring magkaroon ng sapat na dokumentasyon at accountability.
Aliases sa Confidential Funds, Nais Busisiin
Ang paggamit ng alias ay hindi bagong konsepto sa confidential at intelligence operations.
Noong 2025, nilinaw mismo ni Lacson na maaaring gumamit ng code names o aliases dahil sa sensitibong katangian ng ilang operasyon. Gayunpaman, sinabi rin niyang dapat may kaukulang intelligence project at paper trail na sumusuporta sa pagkakakilanlan at paggastos.
Samakatuwid, hindi lamang ang pangalan sa isang acknowledgement receipt ang mahalaga.
Kailangan ding malaman kung may totoong transaksyon sa likod nito. Bukod dito, kailangang mapatunayan na ang pera ay ginamit para sa awtorisadong layunin.
COA Witness: Dapat Totoong Tao ang Nasa Records
Naging mahalaga rin ang testimonya ni dating COA Intelligence and Confidential Funds Audit Office auditor Roderick Wamil.
Sa impeachment proceedings noong Agosto 5, tinanong kung pinapayagan ba ng umiiral na joint circular ang paggamit ng aliases o code names.
Ayon sa kanyang testimonya, tahimik ang joint circular tungkol sa paggamit ng aliases. Ibig sabihin, hindi nito tahasang pinapayagan o ipinagbabawal ang naturang sistema.
Gayunpaman, nang tanungin kung dapat tumukoy sa tunay na tao ang mga dokumentong natatanggap ng auditors, sumagot siya nang positibo.
Dahil dito, naging mas mahalaga ang tanong tungkol sa verification.
Kung alias ang ginagamit, kailangang magkaroon ng paraan upang matiyak na may tunay na recipient sa likod nito.
Confidential Funds ay Public Funds Pa Rin
Isa pang mahalagang punto ang lumitaw sa proceedings.
Ayon kay Wamil, hindi nangangahulugan na hindi na kailangang i-account ang confidential funds dahil lamang sensitibo ang paggagamitan nito.
Sa halip, public funds pa rin ang confidential funds at dapat itong ma-account nang maayos.
Samakatuwid, magkaiba ang confidentiality at kawalan ng accountability.
Maaaring protektahan mula sa publiko ang sensitibong detalye ng isang operasyon. Gayunpaman, mayroon pa ring tungkulin ang mga awtorisadong government auditors na tiyaking lehitimo ang paggastos.
Isyu ng “Mary Grace Piattos” Nagbukas ng mga Tanong
Matagal nang pinag-uusapan ang verification ng identities sa confidential fund records.
Noong 2024, hiniling sa Philippine Statistics Authority na suriin ang civil registry records ng 677 pangalan na iniugnay sa confidential fund investigation ng Office of the Vice President.
Kasama rito ang pangalang “Mary Grace Piattos.”
Ayon sa PSA verification na iniulat noon, walang nakitang birth, marriage o death record para sa naturang pangalan.
Dahil dito, lumawak ang debate tungkol sa paggamit ng aliases.
Gayunpaman, ang kawalan ng civil registry record sa isang pangalan ay hindi sapat, nang mag-isa, upang patunayan kung saan napunta ang pera. Kailangan pa rin ng pagsusuri sa buong paper trail at supporting documents.
COA Nag-Disallow ng P73.28 Million
Bukod sa aliases, may hiwalay ding mahalagang COA development tungkol sa confidential funds ng OVP.
Noong Abril 2026, iniulat na pinagtibay ng COA ang Notice of Disallowance na sumasaklaw sa humigit-kumulang P73.28 million na confidential expenses mula Disyembre 21 hanggang 31, 2022.
Tinanggihan ng COA ang appeal ng mga opisyal na sangkot sa naturang disallowance. Kapag naging final ang ruling, kailangang maibalik sa gobyerno ang halagang sakop nito.
Samantala, sinabi ng Malacañang na ang COA rulings ang opisyal na batayan sa pagtukoy kung tama ang paggamit ng pondo.
Mas Malalim na Audit ang Sentro ng Panawagan
Sa gitna ng kontrobersiya, mahalaga ang mas malalim na verification.
Kung gumagamit ng alias ang isang confidential operation, kailangang mapanatili ang pagiging sensitibo ng impormasyon.
Gayunpaman, kailangan ding maprotektahan ang pera ng bayan.
Dahil dito, mahalagang masuri ng COA ang supporting documents, intelligence projects at iba pang records na maaaring magpatunay na lehitimo ang transactions.
Bukod dito, maaaring makatulong ang mas malinaw na audit procedures upang maiwasan ang parehong problema sa hinaharap.
Confidentiality at Accountability Kailangang Magkasabay
May lehitimong dahilan kung bakit confidential ang ilang government operations.
Halimbawa, maaaring malagay sa panganib ang isang source kapag agad na inilabas sa publiko ang kanyang tunay na pangalan.
Gayunpaman, hindi nangangahulugan na dapat mawala ang audit trail.
Ito ang mahalagang pagkakaiba sa debate.
Ang impormasyon ay maaaring manatiling confidential sa publiko. Samantala, ang mga awtorisadong auditor ay kailangan pa ring magkaroon ng sapat na basehan upang mapatunayan na legal at tunay ang transaksyon.
Samakatuwid, kailangang magkaroon ng balanse sa pagitan ng secrecy at accountability.
Mas Mahigpit na Verification, Posibleng Maging Susunod na Hakbang
Ang kontrobersiya sa aliases sa confidential funds ay maaaring magbukas ng mas malaking diskusyon tungkol sa kasalukuyang audit rules.
Kung hindi sapat ang umiiral na guidelines, maaaring kailanganin ang mas malinaw na standards para sa paggamit at verification ng code names.
Bukod dito, maaaring palakasin ang documentation requirements nang hindi inilalantad sa publiko ang sensitibong operational information.
Sa kabuuan, ang pangunahing usapin ay hindi lamang kung maaaring gumamit ng alias. Mas mahalagang malaman kung kayang patunayan ng pamahalaan na may totoong recipient, lehitimong operasyon at wastong paggamit ng pera sa likod ng bawat confidential transaction.
